ŞANLIURFA`NIN TARiHi Ana Sayfa
 Urfa`nın Adları
 İslamiyet öncesi Urfa
 Osmanlı Döneminde Urfa
 Kurtuluş Savaşında Urfa

 

 
 URFA`NIN ADLARI Başa Dön

    Arkeolojik kazılardan elde edilen buluntulardan Urfa bölgesinin tarihi
Yontmataş Devrine kadar uzadığı tespit edilmiştir.Tarih boyunca çeşidli
uygarlıklara sahne olan Urfa`ya Araplar Urhai ve El-Ruha,Selevkoslar
Edessa adını vermişlerdir. M.Ö II. yıllarında Hitit tabletlerinde Ursu, Asur
tabletlerinde Ruhua olarak geçen bölge Türklerin burayı elegeçirmeyle
Urfa biçimine dönüştürülmüştür.Urfa Halkının Kurtuluş Savaşında göster
diği kahramanlıklar göz önüne alınarak 1984 yılında ilin adı Şanlıurfa
olarak değiştirilmiştir.

 

 

 
 İSLAMİYET ÖNCESİ URFA Başa Dön

    Urfa bölgesi İÖ. 2000 yıllarında Hurri-Mitanni devletini kuran Hurri
lerin elinde bulunuyordu. Bunlar Asur`ların egemenlikleri altına alınmış
lardı.Anadolu`da ilk siyasi birliğini kuran Hititler bu bölgeye kadar uzana
madılar. Zamanla eski Babil devleti, Asurlular buraya kadar yayıldılar.
    Urfa İÖ. 7 yy İranlı Medler tarafından zaptedildi ve İÖ. 13 yy kadar
Medlerin elinde kaldı.Bu yıllarda Makedonya imparatoru Büyük
İskender bütün Anadolu ve İran`ı aldı. Bu arada Urfa bölgeside
Makedonyalılara geçti. İskenderin ölümünden sonra burada İskenderin
generallerinden Selevkos`un kurduğu egemenlik sürdü.Selevkos kurduğu
bu şehre Makedonyanın başkenti olan Edessa`nın adı verdi.
    Roma imparatorluğu buralara ulaşmadan önce bölge Osroene krallığı
nınelindeydi.Önceleri Roma himayesinde olan Urfa imparator Caracalla
dönemindeİS. 216 yılında Roma imparatorluğu topraklarına katıldı.
Sasaniler`in kralı I. Sapur tarafından 260 yılında kuşatıldıysa da zapt
edilemedi. Urfa cevresinde ki manastır ve kiliseleri 396 yılında Hunlar
506 yılındada Gotlar yağma etti.
  Roma imparatorluğu 395 yılında Doğu ve Batı diye ikiye ayrıldığı zaman
Urfa Doğu Roma (Bizans)`ın payına düşmüstü. Bizans kralları şehri büyük
ölçüde onardılar.Hamamlar, hastaneler ve stadyumlar yaptılar.Müslüman
lığın doğuşdan kısa bir süre sonra 639 yılında İyaz Bin Ganem kumutanlı
ğındaki Araplar şehri savaşmadan ele geçirdiler.Birkaçdefa şehre saldıran
Bizanslılar 1030-1087 tarihleri arasında Urfa`ya egemen oldular.
1087 yılından sonra Selçuklu Türkleri Urfa ve çevresini aldılar.

 
OSMANLI DÖNEMİNDE URFA Başa Dön

  Haçlı seferleri sırasında Hıristiyanlar 1098 yılında Urfa`yı alıp Edessa
Kontluğunu kurdular.Urfa bu dönemde yakılıp yıkıldı.1144`te Musul
hükümdarı İmadeddin Zengi şehri zaptetti.Urfa 1182`de Selahattin Eyyüpi
tarafından alındı.1244`te Moğollar Urfa`yı yağma etti. Şehir 1393`te Timur
ordularına Teslim oldu.
   Urfa 1516 yılında Yavuz Sultan Selim`in padişahlığı döneminde Osmanlı
İmparatorluğu topraklarına katıldı ve Rakka eyaletine merkez oldu.19 yy.
ikinci yarısında vilayetler kurulunca Halep Vilayetine bağlı bir sancağa
merkez yapıldı.Osmanlı imparatorluğu`nun gerileme dönemlerinde Urfa
ve çevresi alabildiğinde başıboşluklar yaratılmış,çöl kanunları ile yönetil
meye başlanmıştı.Burada yaşayan insanlar bu tür eşkiyalıklara son vermek
için Milli Aşireti öncülüğünde birleştiler.Bu aşiretler Urfa ve bölgesinde ki
soygunculara karşı hayvan ve topraklarını koruma yoluna gitmişlerdir.
1890 yılına kadar devam eden bu yaşam biçimi ,Sultan II. Abdülhamit`in
tahta geçmesiyle birlikte yeni bölgede yeni oluşumlara gidildi.Sultan II.
Abülhamit Viranşehir`de Hamidiye Alaylarını kurarak Urfa ve bölgesinin
güvenliğini Milli Aşireti Reisi İbrahim Paşa`ya bıraktı. IV. Ordu kumutanı
Maraşel Zeki Paşa , Sultan II.Abdülhamit ve Aşiret reislerleri arasında yapı
lan anlaşmalarla Hamidiye Alaylarının Kuruluş nedenleri belirlendi.

Hamidiye Alaylarının Kuruluş Nedenleri;

 
 KURTULUŞ SAVAŞINDA URFA Başa Dön

    Birinci Dünya savaşından sonra 7 Mart 1918 İngilizler Urfa`yı işgal etti.
Bir süre sonra yerlerini Fransız kuvetlerine bıraktılar.10 Ağustos 1920
ìmzalanan Sevr Anlaşması`na göre Urfa Fransa`nın yönetimi aldına giren
Suriye`ye verildi.Fakat bu karar uygulanmadan Urfa`lılar 9 Şubat 1920`de
Fransızlara karşı ayaklandılar.Fransızlar önceleri Türkiye`den kaçmak
zorunda kalan Ermenileri yanlarında getirderek onlara soygunlar cinayetler
işleterek yerli halkın bölgeden kaçmalarını sağlamaya çalışıyorlardı.
Mustafa Kemal, dağınık vur kaç taktiki ile çalışan çeteleri bir birlik aldına
toplamak için Ali Saip Ursavaşı Jandarma komutanı olarak Viranşehir`e
gönderdi.Ali Saip Milli Aşireti reisi İbrahim Paşa`nın desteğini de alarak
bölgede büyük bir milis kurmayı başardı.Bölgede ki tüm aşiretlerin
katıldığı bu milis örgütü Fransızlar için tehlike olmaya başladı.1920
yılının başlarında Fransız kumutanlığına bir ultimatom verdiler ve
belirli bir tarih içinde bölgeyi terk etmeleri istendi.İstekleri yerine
getirlmeyince 9 Şubat 1920`de Viranşehir`den Milli Aşireti,
Suruç`tan Anze aşireti aynı anda Urfa`ya dogru hareket ettiler.
Yapılan kanlı çarpışmalar sonucu Fransızlar 10 Nisan 1920 de Urfa`dan
kaçmaya başladılar.11 Nisan 1920`de Urfa Düşmanlardan tamamen temiz
lendi. 21 Ekim 1921`de Fransızlarla imzalanan Ankara Anlaşmasıyla Urfa
anavatan topraklarına kaldı.